Hướng dẫn thành lập hộ kinh doanh

Thành lập hộ kinh doanh là việc một cá nhân hoặc các thành viên trong cùng một hộ gia đình thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, từ đó có quyền và nghĩa vụ thực hiện hoạt động kinh doanh dưới tên và chủ sở hữu của hộ kinh doanh.

1. Văn bản pháp luật liên quan đến thành lập hộ kinh doanh

– Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 có hiệu lực từ ngày 01/01/2021;

– Nghị định số 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 04/01/2021;

– Thông tư số 01/2021/TT-BKHĐT hướng dẫn về đăng ký doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 01/05/2021.

Định nghĩa về hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ. Trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh thì ủy quyền cho một thành viên làm đại diện hộ kinh doanh. Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh, người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh là chủ hộ kinh doanh”. 

Thành lập hộ kinh doanh đang ngày càng trở thành một lựa chọn phổ biến cho những ai muốn khởi nghiệp. So với việc thành lập doanh nghiệp, thành lập hộ kinh doanh có nhiều ưu điểm như thủ tục đơn giản, chi phí thấp, linh hoạt trong hoạt động.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, việc thành lập hộ kinh doanh và quản lý nó cũng tiềm ẩn nhiều vấn đề và thách thức mà các chủ hộ cần lưu ý. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích những vấn đề xoay quanh lĩnh vực hộ kinh doanh trong xã hội hiện nay, đồng thời cung cấp những gợi ý hữu ích cho những ai đang có ý định thành lập hoặc đang điều hành một hộ kinh doanh.

2. “Cơn sốt” khởi nghiệp và xu hướng thành lập hộ kinh doanh

Do nhu cầu khởi nghiệp tăng cao, nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, thu nhập bình quân đầu người tăng cao, cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin đã tạo điều kiện cho nền tảng khởi nghiệp ngày càng sôi động. Thành lập hộ kinh doanh là lựa chọn phù hợp cho khởi nghiệp bởi thủ tục thành lập đơn giản, chi phí thấp, linh hoạt trong hoạt động, phù hợp với nhiều ngành nghề kinh doanh khác nhau là những lý do chính khiến mô hình thành lập hộ kinh doanh được ưa chuộng.

Số liệu thống kê cho thấy số lượng đăng ký mới thành lập hộ kinh doanh liên tục tăng trong những năm gần đây. Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, năm 2023, số lượng hộ kinh doanh đăng ký mới tăng 15,3% so với năm 2022.

3. Ưu – Nhược điểm của việc thành lập hộ kinh doanh

• Ưu điểm của hộ kinh doanh

– Khách hàng không có nhu cầu sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để tránh phiền hà phức tạp về thuế như phải nộp tờ khai, nộp báo cáo quý, báo cáo tài chính…

– Cá nhân, hộ gia đình có mô hình kinh doanh nhỏ lẻ, vốn ít;

– Có nhu cầu hợp pháp hóa hình thức kinh doanh của mình, cần giấy phép khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.

• Nhược điểm của việc thành lập hộ kinh doanh

– Hộ kinh doanh không có quyền phát hành cổ phiếu mà chỉ có thể huy động vốn bằng những phương pháp khác, điều này cũng làm hạn chế quá trình tăng trưởng nhanh của doanh nghiệp. 

– Trong trường hợp hộ kinh doanh muốn huy động thêm vốn góp của cá nhân, tổ chức khác sẽ phải thực hiện thủ tục thành lập công ty loại hình khác như công ty TNHH hai thành viên hoặc công ty cổ phần đồng thời giải thể hộ kinh doanh mình đã đăng ký.

4. Thành lập hộ kinh doanh cần những điều kiện gì?

• Tên đăng ký khi thành lập hộ kinh doanh: 

– Tên hộ kinh doanh phải đáp ứng 2 tiêu chí gồm: hộ kinh doanh + tên hộ kinh doanh đặt.

– Tên hộ kinh doanh không được đặt tên gây trùng lặp, nhầm lẫn với tên của doanh nghiệp đã đăng ký trước đó;

– Tên hộ kinh doanh không sử dụng ký hiệu, từ ngữ vi phạm truyền thống, văn hóa, lịch sử, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc;

– Tên hộ kinh doanh phải được gắn tại trụ sở chính. 

• Đối tượng đăng ký thành lập hộ kinh doanh

– Các đối tượng được quyền thành lập hộ kinh doanh cá thể là cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

– Người đại diện các thành viên hộ gia đình đứng tên trên giấy phép kinh doanh là chủ hộ kinh doanh.

– Một người chỉ đứng tên duy nhất một hộ kinh doanh, xét trên phạm vi cả nước. Nếu người này đã là chủ một hộ kinh doanh trước đó, mặc dù không kinh doanh từ rất lâu rồi nhưng vẫn chưa tiến hành giải thể thì người này không thể đứng tên trên hộ kinh doanh mới (muốn đăng ký hộ kinh doanh mới phải giải thể hộ kinh doanh cũ).

• Trụ sở đăng ký thành lập hộ kinh doanh

– Trụ sở chính của hộ kinh doanh phải đặt trên lãnh thổ Việt Nam, có Email, website, số điện thoại, số fax (nếu có); 

– Trụ sở hộ kinh doanh phải ghi rõ số nhà, ngách, hẻm, ngõ, phố, thôn, xóm, ấp, xã, phường, thị trấn, huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương;;

– Trụ sở hộ kinh doanh không đặt tại các căn hộ chung cư (Trừ căn hộ chung cư có chức năng thương mại) hoặc nhà tập thể (trừ nhà tập thể thuộc sở hữu riêng).

• Vốn điều lệ khi đăng ký thành lập hộ kinh doanh

Pháp luật không quy định cụ thể số vốn tối thiểu hay tối đa đối với hộ kinh doanh. Việc đăng ký số vốn bao nhiêu là tùy thuộc khả năng của mỗi người và quy mô, ngành nghề người đăng ký hướng đến. 

Lưu ý: Việc chịu trách nhiệm về rủi ro của hộ kinh doanh là vô hạn (chịu trách nhiệm trên tất cả tài sản có được). Nên khi quyết định thành lập hộ kinh doanh thì cần phải cân nhắc về rủi ro. Nếu việc kinh doanh không thuận lợi, bạn phải chịu trách nhiệm trên tất cả tài sản mình có chứ không chỉ là chịu trách nhiệm trên số vốn bạn đăng ký.

• Điều kiện về ngành nghề kinh doanh khi thành lập hộ kinh doanh

– Hộ kinh doanh có quyền đăng ký những ngành, nghề kinh doanh mà luật không cấm, đồng thời tuân thủ theo hệ thống mã ngành kinh tế Việt Nam, được quy định chi tiết tại Quyết định số 27/2018/QĐ-TTg.       

– Đối với những ngành, nghề kinh doanh điều kiện thì doanh nghiệp phải đáp ứng được các điều kiện của từng ngành nghề theo quy định của pháp luật thì doanh nghiệp mới được phép hoạt động kinh doanh ngành nghề đó.

• Điều kiện về lao động khi thành lập hộ kinh doanh

 Theo quy định trước đây, số lượng lao động tối đa mà hộ kinh doanh cá thể được phép sử dụng là 9 lao động. Tuy nhiên, với Nghị định 01/2021/NĐ-CP, hộ kinh doanh không còn bị giới hạn số lượng lao động nữa. 

5. Giải pháp và định hướng cho tương lai khi thành lập hộ kinh doanh

• Hỗ trợ từ chính phủ: Chính phủ đã và đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ cho các hộ kinh doanh khởi nghiệp, bao gồm hỗ trợ về vốn, tư vấn, đào tạo, xúc tiến thương mại,…
• Ứng dụng công nghệ: Áp dụng các giải pháp công nghệ vào quản lý, sản xuất, kinh doanh để nâng cao hiệu quả và năng suất.
• Liên kết và hợp tác: Hộ kinh doanh cần liên kết với nhau để chia sẻ nguồn lực, kinh nghiệm và tạo sức mạnh cạnh tranh trên thị trường.
• Nâng cao năng lực quản lý: Chủ hộ kinh doanh cần tham gia các khóa học đào tạo để nâng cao kiến thức và kỹ năng quản lý.

6. Danh sách hồ sơ cần chuẩn bị khi đăng ký thành lập hộ kinh doanh

7. Quy trình thành lập hộ kinh doanh

 Khi tiếp nhận hồ sơ, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện trao giấy biên nhận và cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh cho hộ kinh doanh trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, nếu có đủ các điều kiện sau đây:

+  Ngành, nghề đăng ký kinh doanh không bị cấm đầu tư kinh doanh;

+ Tên của hộ kinh doanh được đặt theo đúng quy định tại Điều 88 Nghị định 01/2021/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp;

+ Nộp đủ lệ phí đăng ký hộ kinh doanh theo quy định.

 Trường hợp hồ sơ không hợp lệ, trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện phải thông báo bằng văn bản cho người nộp hồ sơ hoặc người thành lập hộ kinh doanh biết. Thông báo phải nêu rõ lý do và các yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ (nếu có).

 Nếu sau 3 ngày làm việc kể từ ngày nộp hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh mà không nhận được giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hoặc không nhận được thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh thì người thành lập hộ kinh doanh hoặc hộ kinh doanh có quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

 Định kỳ vào tuần làm việc đầu tiên hàng tháng, Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện gửi danh sách hộ kinh doanh đã đăng ký tháng trước cho Cơ quan thuế cùng cấp, Phòng Đăng ký kinh doanh và cơ quan quản lý chuyên ngành cấp tỉnh.

8. Các thủ tục cần thực hiện sau khi thành lập hộ kinh doanh

Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thực hiện cần thực hiện ngày các công việc sau trước khi đi vào hoạt động để tránh bị xử phạt:

• Treo biển hộ kinh doanh tại trụ sở chính;
• Liên hệ cơ quan thuế để xác định mức thuế khoán hàng năm;
• Nộp tờ khai thuế môn bài, và nộp thuế môn bài của năm;
• Mở tài khoản ngân hàng và thông báo tài khoản ngân hàng với Sở kế hoạch đầu tư;
• Đăng ký bảo hiểm cho nhân viên công ty đã ký hợp đồng lao động.

Thành lập hộ kinh doanh là một cơ hội để khởi nghiệp và phát triển kinh doanh. Tuy nhiên, để thành công, các chủ hộ cần trang bị cho mình kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết, đồng thời luôn cập nhật những thay đổi của thị trường và pháp luật. Với sự chính sách hỗ trợ từ chính phủ và sự nỗ lực của các chủ hộ kinh doanh, lĩnh vực hộ kinh doanh sẽ tiếp tục phát triển và đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.

Nếu bạn đang muốn thành lập hộ kinh doanh mà cần đơn vị tư vấn hỗ trợ vui lòng liên hệ CÔNG TY TNHH GIẢI PHÁP DOANH NGHIỆP ASP để được hỗ trợ pháp lý nhanh gọn, tiết kiệm và hiệu quả.